الموطأ
De Muwatta is het hoofdwerk van imam Malik en een van de oudste bewaard gebleven werken van hadith en fiqh. De naam betekent: het gebaande, toegankelijk gemaakte pad. Malik werkte er volgens de overlevering tientallen jaren aan, en bleef de tekst tijdens zijn onderwijs verbeteren en inkorten.
Wat staat erin?
- Hadith van de Profeet, met korte en betrouwbare overleveringsketens.
- Uitspraken en beslissingen van de metgezellen, zoals ‘Umar ibn al-Khattab en ‘Abdullah ibn ‘Umar.
- Uitspraken van de generatie daarna (de tabi’un).
- De praktijk van Medina (‘amal ahl al-Madina) en Maliks eigen oordeel over kwesties.
Het boek is geordend als een fiqh-werk: het begint met het gebed en de reinheid en behandelt daarna onder meer zakat, vasten, bedevaart, huwelijk, echtscheiding, handel en erfrecht. Zo laat de Muwatta zien hoe tekst en praktijk samen tot een regel leiden.
Een boek met vele overleveringen
Omdat honderden leerlingen het boek bij Malik leerden, zijn er verschillende overleveringen (riwayat) van de Muwatta. De bekendste is die van Yahya ibn Yahya al-Laythi uit al-Andalus; vrijwel alle gedrukte uitgaven volgen zijn tekst. Ook de overleveringen van Abu Mus’ab az-Zuhri en van Muhammad ibn al-Hasan ash-Shaybani zijn bekend.
Het oordeel van de geleerden
Imam ash-Shafi’i, zelf een leerling van Malik, zei vóór het ontstaan van de Sahih-verzamelingen dat er na het Boek van God geen betrouwbaarder boek op aarde was dan de Muwatta van Malik. Volgens de overlevering vroeg een kalief Malik om de Muwatta tot verplichte wet voor het hele rijk te maken. Malik weigerde: de metgezellen hadden zich over verschillende landen verspreid en de mensen daar volgden wat hen had bereikt.
Commentaren
Over de Muwatta zijn vele commentaren geschreven, vooral in de Maghreb en al-Andalus. Bekend zijn at-Tamhid en al-Istidhkar van Ibn ‘Abd al-Barr uit Córdoba, al-Muntaqa van Abu l-Walid al-Baji en het commentaar van az-Zurqani.